Een lokaal burgerberaad duurt meerdere dagen. Vaak gaan aan het einde van dag 1 veel deelnemers moe maar opgetogen naar huis. Iemand zei mij: ‘ik kwam met een duidelijke mening over het onderwerp, mare… je kunt er ook anders over denken’.
Het in gesprek zijn met heel andere mensen uit je eigen gemeente; het ontdekken hoe ieder naar het voorgelegde probleem kijkt; het verwerken van informatie; het samen op zoek gaan naar een gedeelde toekomstvisie; en het zoeken naar oplossingen waarin ook rekening wordt gehouden met de verlangens van de minderheid, biedt een proces dat meestal grote indruk maakt op degenen die erbij zijn.
Vaak hoor je dat het een ‘levens veranderende’ ervaring is. Er worden vriendschappen gesloten, mensen blijven ook na afloop naar elkaar omkijken, en veel van de deelnemers willen echt weten wat de gemeente met het resultaat gaat doen; zij blijven betrokken bij het burgerberaad. Mensen melden ook dat zij anders zijn gaan denken over politiek en bestuur. Er ontstaat meer begrip voor wat het stadsbestuur op het bordje heeft liggen en hoe lastig het maken van keuzes is.
Draagt zo’n burgerberaad daarmee bij aan het verkleinen van de kloof tussen burgers en overheid?
Voor de deelnemers is het antwoord duidelijk: JA. Zij hebben dan meegemaakt dat het stadsbestuur (vaak een wethouder) hun beraad heeft toegesproken en de vraagstelling heeft toegelicht met het verzoek om serieuze aanbevelingen te doen en met de belofte dat de invloed van het beraad verzekerd is. Zij hebben dan meegemaakt dat ze ondanks alle beperkingen (tijdsduur, de dialoog nog moeten leren; leren om informatie te verwerken) tot een resultaat zijn gekomen. Vaak tot hun eigen verrassing! En zij hebben dan meegemaakt dat ze het met elkáár hebben gedaan. Dat ze in kringgesprekken en plenaire sessies met andere burgers tot oplossingen zijn gekomen.
Vooral dat laatste is een bijzonder aspect aan het burgerberaad: inwoners doen het met elkaar (ingebed in een goeddoordacht proces). Dat geeft een totaal andere dynamiek dan wat je vaak ziet in participatieprocessen waar vaak de gemeente de leiding heeft en waar vaak gestruggeld wordt met al gevormde beelden -die bijvoorbeeld tot boosheid bij burgers hebben geleid. Als er goed wordt omgegaan met de resultaten, biedt burgerberaad een antwoord op de bij veel burgers én ambtenaren ervaren participatie-frustratie.
Voor gemeenteraden is het een productieve invulling van hun verantwoordelijkheid als volksvertegenwoordiger. Deze belangrijke taak van de raad is immers vaak niet zo gemakkelijk in te vullen: wat kun je meer doen dan het consulteren van je eigen achterban? Hoe zorg je dat je als individueel raadslid contact hebt met inwoners zonder beloftes te doen die je niet waar kunt maken? Hoe kun je deze rol vervullen voor écht een brede groep in je gemeente?
De inwoners die het burgerberaad hebben ervaren, dragen een positieve beleving uit in hun omgeving. En gemeenten ervaren de kracht van een proces waarin de diversiteit van mensen productief wordt ingezet. In een burgerberaad wordt immers het instrument van ‘loting’ toegepast, hetgeen – hoe zeer het allemaal nog beter kan- bewezen oplevert dat er veel mensen meedoen die niet eerder aan participatie hebben gedaan. Dat is als een sneeuwbal die kan verder rollen.
Is hiermee gezegd dat burgerberaad echt helpt bij het verkleinen van de vertrouwenskloof? De onderzoeken die hier antwoord op gaan geven, lopen nog. Duidelijk is al wel dat er zeker potentie is. En veel zal afhangen van of het gaat lukken om de uitkomsten écht serieus te nemen; en om andere burgers op zodanige wijze te betrekken dat het burgerberaad ook voor hen legitimiteit heeft.
Naar politici is de boodschap vooral: in het burgerberaad ervaren we dat het vertrouwen tussen inwoners onderling groeit; durf als politiek dat vertrouwen ook te geven aan je inwoners. Vertrouwen start immers met het geven van vertrouwen!
Louise Boelens is medeoprichter van TeamBurgerberaad een collectief van professionals voor het uitvoeren van burgerberaden met impact,
Bron: Linkedin.